Nhân vật tiêu biểu của dòng họ Đinh Nho

Đinh Phúc Diên

Đinh Phúc Diên

TK XVI

Thủy tổ · Tả Hiệu Điểm, Công Tây hầu

Làm quan đời Lê, theo phe chống Mạc. Lánh vào Hương Sơn, ông lập nên dòng họ. Thọ 93 tuổi; kỵ nhật mồng 9 tháng Giêng là ngày đại lễ hằng năm của cả họ. Bia mộ ghi « Sơ Tổ Đinh Phúc Diên, Tả Hiệu Điểm, Công Tây hầu »: điều này giải toả mối ngờ của mục này, vì một danh sách trong sách 2023 dường như gán tước hầu cho em/anh ông là Phúc Tiên.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Trạch

TK XVII–XVIII

« Tiên Phong Tiên Nhân », tộc trưởng đời 8

Con trưởng của Tiến sĩ Đinh Nho Công, đỗ hương cống (cử nhân) năm 18 tuổi. Ở lại Hương Sơn, làm tộc trưởng đời thứ 8, mở chi trưởng của dòng họ. Người đương thời ví ông như một vị tiên. An táng tại Áng Phần cùng bà chính thất Đặng Thị Giản; kỵ nhật ngày 15 tháng 2 âm lịch, theo bia mộ.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Hoàn

TK XVII–XVIII

Hoàng giáp (1700), Phó sứ

Đốc trấn Cao Bằng rồi Thượng Bảo Tự khanh, Phó sứ sang nhà Thanh, mất dọc đường, ở ngoài thành Yên Kinh (Bắc Kinh); được truy tặng Tả Thị lang bộ Lễ. Làm thơ hiệu Mặc Trai; được phong « Đắc Đạt Đại Vương ».

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả
Phan Thị Viên

Phan Thị Viên

TK XVIII

Tiết phụ & nữ sĩ

Vợ thứ của Đinh Nho Hoàn. Sau khi linh cữu chồng được đưa về quê và lo xong tang lễ, bà tuẫn tiết theo chồng. Được triều đình phong « Tiết phụ »; để lại văn tế và thơ từ biệt đặc sắc.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả
Đinh Nho Côn

Đinh Nho Côn

TK XVIII

Quan võ

Em trai Hoàng giáp Đinh Nho Hoàn, con trai thứ sáu của Tiến sĩ Đinh Nho Công, văn võ song toàn. Giải nguyên, Tri huyện La Sơn, Đốc lĩnh rồi Tổng binh, tước Hương Nghĩa hầu. Ông vào Thanh Chương (Nghệ An) lập nên chi họ Thanh Liên; được thờ làm Phúc thần tại đền Gôi Vị.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Tĩnh

TK XVIII–XIX

Gốc của các nhà nho chi trưởng

Còn ghi là Hy Tăng trong gia phả. Con trai thứ năm của tộc trưởng Đinh Thái Lãng, ông là gốc của dòng hiển đạt sinh ra Tuần phủ Đinh Nho Quang và Tiến sĩ Đinh Nho Điển.

Xem chân dung →
Đinh Văn Chất

Đinh Văn Chất

TK XIX

Tiến sĩ, liệt sĩ Cần Vương

Tiến sĩ của họ Đinh mở rộng, tham gia phong trào Cần Vương của vua Hàm Nghi. Bị Pháp bắt, kết án tử hình và « tru di tam tộc », bị hành hình ngày 28/11/1887. Em trai Đinh Văn Uyển là thầy của Phan Bội Châu.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Điển

TK XIX

Tiến sĩ (1875), Biện lý bộ Hình

Đỗ tiến sĩ khoa Ất Hợi (1875). Tri huyện Nghĩa Hưng, Hồng lô Tự khanh, Biện lý bộ Hình và Biên tu Quốc sử quán tại Huế dưới triều Tự Đức. Người yêu nước kiên trinh, tuyệt thực đến qua đời sau các hòa ước bảo hộ 1883-1884.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Chấn

TK XIX–XX

Danh y · Tác giả « Trung Việt dược tính hợp biên »

Tú tài Hán học, thường gọi là cụ Hàn Cống, người làng Mỹ Hoà (nay là thôn Trung Mỹ, xã An Hoà Thịnh, huyện Hương Sơn). Qua một kỳ thi tuyển dưới triều Duy Tân, ông được triều đình giao biên soạn bộ dược thư đối chiếu các vị thuốc Trung Quốc và Việt Nam, hạn trong khoảng năm đến sáu tháng; ông viết lời tựa ngày rằm tháng tám năm đầu triều Khải Định. « Trung Việt dược tính hợp biên » (中越藥性合編) gồm mười sáu quyển chữ Nho, lưu tại Viện nghiên cứu Hán Nôm, ký hiệu A.2702/1 đến /16; quyển tám còn mang dấu của thư viện École française d'Extrême-Orient. Ông được một vị ngự y Thái y viện đã nghỉ hưu, cử nhân Phan Văn Mễ, trợ giúp, và Hàn lâm viện thẩm định. Đời thứ 15, chi trưởng; con cụ Đinh Nho Thiếp. Kỵ nhật 26 tháng 9 âm lịch.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Văn Chấp

TK XIX–XX

Hoàng giáp (1913)

Con út của liệt sĩ Đinh Văn Chất, thuở nhỏ thoát nạn, lưu vong sang Trung Quốc (Phúc Kiến). Về nước năm 1898, đỗ Hoàng giáp năm 1913 — đời thứ 4 đỗ đạt của nhánh. Thân phụ của Hòa thượng Thích Minh Châu.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Doãn Tế

TK XX

Chí sĩ phong trào Đông Du

Tên khai sinh Đinh Nho Thục, thuộc chi thứ. Sang Nhật theo phong trào Đông Du rồi qua Xiêm, mất năm 26 tuổi trên đường về biên giới Nghệ-Tĩnh. Tiểu truyện do Phan Bội Châu chấp bút.

Xem chân dung →
Thích Minh Châu

Thích Minh Châu

TK XX

Đại lão Hòa thượng, dịch giả Kinh tạng Pali

Tên thế tục Đinh Văn Nam, con trai Hoàng giáp Đinh Văn Chấp. Sáng lập Đại học Vạn Hạnh (Sài Gòn, 1965), dịch trọn năm bộ Nikāya của kinh tạng Pali — lần đầu tiên toàn bộ lời Phật dạy được ấn hành bằng tiếng Việt.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả
Đinh Nho Liêm

Đinh Nho Liêm

TK XX

Nhà ngoại giao

Sinh năm 1924 tại Hương Sơn. Đại sứ tại Ai Cập, Lào và Liên Xô (kiêm nhiệm Phần Lan), trở thành Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Việt Nam. Uỷ viên Trung ương Đảng khoá V và VI.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả
Đinh Xuân Lâm

Đinh Xuân Lâm

TK XX

Nhà sử học, Nhà giáo Nhân dân

Sinh tại Sơn Tân, Hương Sơn, một trong «Tứ trụ» của sử học Việt Nam. Tác giả hơn 570 công trình và đào tạo hàng nghìn nhà nghiên cứu tại Đại học Hà Nội.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả
Đinh Nho Chương

Đinh Nho Chương

TK XX

Nhà toán học · Đại học Sư phạm Hà Nội

Sinh năm 1934 (đời 17, chi trưởng — gia đình lưu giữ Hương Yên phổ tự). Tiến sĩ Toán, Phó giáo sư, Nhà giáo ưu tú, nguyên Chủ nhiệm khoa Toán Đại học Sư phạm Hà Nội ; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì và Huy chương Vì sự nghiệp giáo dục.

Xem chân dung →
Đinh Phạm Thái

Đinh Phạm Thái

Đương đại

Nhà luyện kim & nhà thơ · Nhà giáo Nhân dân

Giáo sư, Tiến sĩ khoa học, Nhà giáo Nhân dân, nguyên giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội, nhà khoa học đầu ngành về luyện kim màu: bằng sáng chế tinh luyện thiếc từ thực tế mỏ Tĩnh Túc (Cao Bằng) cuối những năm 1960; khi đã nghỉ hưu, từ một lần cọ rửa dụng cụ thí nghiệm bằng chiếc thìa nhôm, ông tìm ra phương pháp mới tinh luyện bismut, được cấp bằng độc quyền năm 2015. Là nhà thơ, 69 tuổi ông được kết nạp Hội Nhà văn Việt Nam — ngay tại Văn Miếu, nơi văn bia khắc tên hai cụ tổ: Tiến sĩ Đinh Nho Công và Hoàng giáp Đinh Nho Hoàn.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Kiểu

TK XX

Thầy giáo sáng lập các lớp chuyên Toán – Lý

Sinh bên dòng Ngàn Phố ở Sơn Hòa (Hương Sơn), tốt nghiệp khoa Lý Đại học Sư phạm Vinh (1972) và được giữ lại giảng dạy, nhưng năm 1980 con đường nghiên cứu sinh tại Đức khép lại vì một lời nhận xét không rõ ràng ở địa phương. Trở về quê dạy Trường cấp III Lê Hữu Trác, tháng 10/1991 — khi đã ngoài năm mươi, đến nhận công tác giữa mưa lũ — thầy về Trường Năng khiếu Hà Tĩnh, đặt nền móng cho các lớp chuyên Toán, chuyên Lý (nay là Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh). Thầy ra đi vì bệnh ung thư ngày 13/6/2004, trong túi áo vẫn giữ danh sách 8 học sinh đạt giải quốc gia; kỷ yếu nhà trường tưởng nhớ thầy qua bài « Thầy Đinh Nho Kiểu — Người trong cõi nhớ ».

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Hân

TK XX

Tiến sĩ hóa học đào tạo tại Pháp — theo lịch sử gia đình, một trong những người đầu tiên của Đông Dương

Cháu nội của Tiến sĩ Đinh Nho Điển. Tiến sĩ hóa học, bảo vệ luận án tại Pháp — theo lịch sử gia đình, một trong những người đầu tiên của Đông Dương. Mất sớm.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả

Đinh Nho Dật

TK XX

Người tiếp nối gia phả

Cháu nội của Đinh Nho Quang. Ông hoàn chỉnh bản quốc ngữ của gia phả (Hương Yên phổ tự) do Đinh Nho Tuyên dịch khoảng 1926-1927, rồi khôi phục gia phả sau Cải cách ruộng đất, bảo đảm việc lưu truyền cho đời sau.

Xem chân dung →

Đinh Nho Bộc

TK XX

Nhà cách mạng, liệt sĩ

Từ làng Gôi Mỹ, chi thứ. Hoạt động cùng ông Ngô Quảng, bị bắt ở Vinh đêm 31/8/1924 và bị đày ra Côn Đảo, trong tù vẫn giữ trọn khí tiết cách mạng và sáng tác một bài thơ dài gửi về cho vợ nhân một lần thăm nuôi. Ông không trở về: ông đã hy sinh tại nhà tù Côn Đảo, và dòng họ ghi tên ông vào hàng liệt sĩ.

Xem chân dung →🌳 Xem trong cây gia phả
Đinh Dũng

Đinh Dũng

Đương đại

Nhà toán học · Giải thưởng Tạ Quang Bửu (2015)

Con trai cả của nhà ngoại giao Đinh Nho Liêm, thuộc đời 17, sinh năm 1951 ở Thanh Hóa. Tiến sĩ (1979) rồi Tiến sĩ khoa học (1985) tại Đại học Lomonosov (Moskva), nghiên cứu viên cao cấp Viện Công nghệ Thông tin — ĐHQG Hà Nội, tác giả hơn 80 công trình. Giải thưởng Tạ Quang Bửu 2015 cho công trình về xấp xỉ « chữ thập hyperbolic », vượt qua « lời nguyền số chiều ».

Xem chân dung →
Đinh Nho Hào

Đinh Nho Hào

Đương đại

Nhà toán học · Giáo sư

GS.TSKH tại Viện Toán học VAST, Chủ tịch HĐKH. Tiến sĩ (Berlin), Habilitation (Siegen), Quỹ Humboldt. Tổng biên tập Acta Mathematica Vietnamica. EDP, bài toán ngược, điều khiển tối ưu.

Xem chân dung →
Đinh Tú Anh

Đinh Tú Anh

Đương đại

Tác giả & người gìn giữ ký ức

Sinh năm 1969 (đời thứ 17, chi B), cán bộ lãnh đạo Công ty Chế biến than Quảng Ninh (Tập đoàn TKV), tự học thông thạo nhiều ngoại ngữ. Tác giả « Lịch sử dòng họ Đinh Nho ở Hương Sơn » (NXB Phụ Nữ Việt Nam, 2023), người gìn giữ ký ức dòng họ — và là nhà thơ. Tuyển tập thơ của ông được đăng trên trang này.

Xem chân dung →
Đinh Việt Anh

Đinh Việt Anh

Đương đại

Nhà báo · Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam

Em gái của Đinh Tú Anh (đời 17, chi B), sinh năm 1978. Thạc sĩ, nhà báo, Phó Chủ tịch Hội Người mù Việt Nam kiêm Tổng biên tập Tạp chí Đời Mới : từ những bản tin chữ nổi thời chiến đến tạp chí in, chữ nổi, phát thanh và điện tử ngày nay, chị là tiếng nói của hơn 72 000 hội viên.

Xem chân dung →
Đinh Nho Kiệt

Đinh Nho Kiệt

Đương đại

Kiện tướng quốc tế cờ vua (FIDE)

Sinh năm 2010 (đời 18), vô địch thế giới cờ vua trẻ U12 tại Batumi (2022), sáu huy chương vàng Giải trẻ Đông Nam Á 2023, rồi huy chương vàng cờ nhanh đầu tiên của Việt Nam tại Giải trẻ châu Á 2024 (Almaty). Được mệnh danh « thần đồng » làng cờ vua Việt Nam, hoàn tất chuẩn thứ ba tại Giải Đại kiện tướng Hà Nội 2025 và chính thức được phong Kiện tướng quốc tế (FIDE) tháng 1/2026, ở tuổi 16 — nối bước Lê Quang Liêm.

Xem chân dung →
Đinh Thị Hoa

Đinh Thị Hoa

Đương đại

Doanh nhân · Người mở đường điện ảnh tư nhân

Một trong những người Việt Nam đầu tiên nhận bằng MBA Harvard, bà sáng lập tập đoàn Thiên Ngân — Galaxy và mở đường cho điện ảnh tư nhân Việt Nam: Chủ tịch Galaxy Studio (sản xuất và rạp chiếu), nhà sản xuất nhiều phim ăn khách (« Đất rừng Phương Nam »…), cổ đông lớn của Chứng khoán Thiên Việt. Báo giới kinh tế gọi bà là « bà hoàng lĩnh vực điện ảnh tư nhân ». Con gái nhà ngoại giao Đinh Nho Liêm, thuộc đời thứ 17 của dòng họ.

Xem chân dung →

Các tiểu sử theo Gia phả họ Đinh Nho, bản Canh Thìn (2000) và Đinh Tú Anh, « Lịch sử dòng họ Đinh Nho », NXB Phụ nữ Việt Nam (2023); mỗi trang nhân vật ghi rõ nguồn riêng.